In het project Meanderende Maas werken we samen met Boskalis Nederland aan de dijkversterking tussen Ravenstein en Lith. Op twee delen van het traject wordt een bijzondere oplossing tegen piping toegepast: de grofzandbarrière.
Inmiddels zit ons werk aan de grofzandbarrière erop. We realiseerden 170 meter bij de jachthaven bij Oijen en daarna nog eens 470 meter bij Meander de Waarden in de uiterwaard tussen Megen en het Burgemeester Deelenkanaal. Samen goed voor 640 meter van deze duurzame versterkingsmaatregel.
Grof zand tegen piping
Bij piping kunnen tijdens hoogwater binnendijks zandmeevoerende wellen ontstaan, hierbij stroomt water onder de dijk door en neemt het fijn zand mee. Uiteindelijk kunnen kanaaltjes (pipes) ontstaan die de dijk verzwakken.
Een grofzandbarrière stopt dit proces. Op de overgang tussen de klei- en zandlaag brengen we speciaal grof zand aan. Water kan hier doorheen, maar het zand blijft achter. Bovenop komt rood signaleringsmateriaal. Komt dit bij hoogwater aan de oppervlakte, dan is dat een signaal om de locatie extra in de gaten te houden.
De grofzandbarrière bestaat uit natuurlijke materialen en vraagt geen staal of geotextiel. Daarmee is het op geschikte locaties een duurzaam alternatief voor een damwand. De maatregel werkt alleen tegen piping. Speelt bijvoorbeeld ook macrostabiliteit een rol, dan is een andere oplossing nodig.
Eerst weten wat er onder je voeten zit
De grofzandbarrière moet precies op de scheiding tussen de klei- en zandlaag komen. Met sonderingen en grondboringen brengen we daarom vooraf de bodemopbouw in kaart. Uit eerdere ervaring weten we hoe belangrijk dat is. Want de ondergrond is nergens precies hetzelfde.
Bouwen op een paar vierkante meter
Voor de uitvoering werkten we samen met onderaannemer Sterk. Met een trilblok maken we een waterdichte bouwkuip, de flexbox, in de grond. Binnen de kuip ontgraven we tot de juiste diepte en bouwen we de grofzandbarrière vervolgens laag voor laag weer op.
De flexbox hebben we samen met Boskalis Nederland verder doorontwikkeld. We zetten specialistisch materieel in onder andere voorzien van een kantelstuk, sensoren en GPS.
Een van de grootste uitdagingen tijdens de uitvoering is het grondwater. Het grove zand, het signaleringsmateriaal en de klei moeten onder de juiste omstandigheden worden verwerkt. Tijdens het afwerken en verdichten van de verschillende lagen verlagen we daarom tijdelijk de grondwaterstand in de kist door het inzetten van filters en een speciale pomp. Omdat het bemalingsoppervlakte in de bouwkuip beperkt is, leidt dit niet tot een groot waterbezwaar of beïnvloeding van de grondwaterstanden in de omgeving.
Je ziet wat je maakt
Deze manier van werken heeft een belangrijk voordeel: we zien letterlijk wat we maken. Door de open ontgraving is zichtbaar op welke hoogte de verschillende lagen liggen en kunnen we metingen uitvoeren. Zo kunnen we aantonen dat wat op de ontwerptekening staat, buiten ook daadwerkelijk zo is uitgevoerd.
Met de afronding van het tweede traject hebben we binnen Meanderende Maas 640 meter grofzandbarrière gerealiseerd. Een werk waarin bodemkennis, grondwaterbeheersing, materieel en een goed ingespeelde ploeg samenkomen.
